تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيدجواد حسينى خواه

74

قاعده ضمان يد (فارسى)

اخذ شده بر عهده ذىاليد است ؛ و اين عهده است كه داراى اثر تكليفى و وضعى است . نتيجه فصل اوّل بنابراين ، بر اساس مطالب ذكر شده به اين نتيجه مىرسيم كه « على اليد » به معناى « على عهدة ذىاليد » و اعم از حكم وضعى و تكليفى است ، نه مساوى با آن‌ها ؛ و در اينجا اصلًا بحث ضمان تعليقى و تلف مطرح نمىشود ، بلكه حكم فعلى عهده و تعهّد مطرح است كه حتى در زمان باقى بودن عين مال ، ضمان معنا خواهد داشت . علاوه آن كه در اين معنا ، احتياجى به تقدير گرفتن ضمان نيز وجود ندارد ؛ و خيال نشود كه بالاخره در اين معنا نيز كلمه « عهده » در تقدير گرفته شد ؛ زيرا ، در پاسخ خواهيم گفت : عهده معنايى است كه لفظ « على » در آن استعمال شده است . تا اين‌جا ، بحث روايت از جهت فقه الحديث ، به اتمام مىرسد ؛ و معناى حديث با توجّه به احتمالاتى كه داده شد ، كاملًا روشن گرديد .